کاشان در دوران سلاجقه

مطلب فوق دلیلی میباشد بر اینکه در دوران سلاجقه به کاشان بگونه ای خاص برخورد شده و حکمرانان این دوره در آبادانی شهر و رعایت مسائل رفاهی مردم کوشیده اند. توجه خواجه نظام الملک و گماشتن افرادی چون ابو طاهر صفی الدین اسماعیل کاشی در راس اداره امور و معمار و بنیانگذار بناهای عمومی مثل مدرسه دارالشفاء کتابخانه کاروانسرا که مدرسه صفیه» از آن جمله است و مجدالدین عبید الله کاشی که احداث بنای مدرسه مجدیه و احداث با روی شهر و ساختمان صحن مزار سلطان علی بن محمد باقر در اردهال و سایر مستحدثات مربوط به اشراف الدین انوشیروان بن خالد کاشی که دارای موقوفات زیادی بوده است. از جمله مدرسه اشرفیه و سایر مستحدثات از این قبیل در دوره سلاجقه شهر کاشان در زمینه های هنر و صنعت و تجارت دارای مبادلات در پهنه کشور بوده است.

با توجه به توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی کاشان در دوران سلاجقه هویت اصلی شهر کاشان در کالید شهر متجلی گردید با دو محور شرقی غربی و دو محور شمالی - جنوبی که دروازه های شهر را به هم مرتبط می ساخت و گذرهای اصلی و فرعی و دو قطب اصلی یعنی بازار و قلعه جلالی شش رشته قنات و کاریزی که آب را از سرچشمه فین به شهر می رساند مشخص می گردید.

میادین پنجه شاه و پای قیان که در توسعه قبل در کنار دروازه ها بودند در درون شهر واقع شدند محلات میدان کهنه پنجه شاه و کلهر در دو طرف راسته اصلی بازار شهر و از جمله محلات اصلی شهر شمرده شدند. محله کلیمیان در توسعه جدید در درون حصار سلجوقی قرار گرفت.

محله تمغاچیها که به احتمال بسیار زیاد از سلاجقه ترک شمال شرقی کشور و از موطن اصلی سابقه مهاجرت کرده بودند و در هنگام اسکان یافتن کنار دروازه خراسان قرار داشت در داخل بافت شهر و در بخش شرقی محله پنجه شاه قرار گرفت و یک کاروانسرا در حد فاصل دروازه شرقی و محله مزبور در بخش شمالی بازار و غرب میدان جدید احداث گردید وجود و اهمیت کاروانسرا در این محل حاکی از میزان و تراکم بارو محموله تجاری از این دروازه را می نماید.

مقابر امامزادگان که اغلب روی محورها و راههای خروجی شهر تا بیرون دروازه ها قرار داشتند در توسعه و شکل گیری محلات شهر سهم عمده ای را دارا بوده اند زیر که در تمرکز بخشیدن و تجمع عناصر متشکله مرکز محله مؤثر بوده و پس از توسعه داخل بافت قرار میگرفتند از این مقایر عمدتاً می توان به زیارت درب رنجیر زیارت میرنشانه زیارت پنجه شاه زیارت سلطان میراحمد و دو زیارت شاه شمس الدین و سلطان عطا بخش در کناره دروازه فین و اصفهان اشاره نمود.